Η ιστορία γράφεται με διασταυρωμένα ντοκουμέντα. Δεν γίνεται αλλιώς. Έτσι και
όσα τις τελευταίες ημέρες μάς συνταράζουν δεν θα φωτιστούν παρά τότε που η
ιστορική έρευνα θα έχει στη διάθεσή της όλα τα πλήρη στοιχεία που θα
αποδεικνύουν, έξω από κάθε αμφιβολία, τις ευθύνες, τις παραλείψεις, τους
ηρωισμούς ή τις υποχωρήσεις του καθενός που βρέθηκε στα κέντρα των αποφάσεων.
Και πάλι τότε, όταν τα ντοκουμέντα θα είναι διαθέσιμα στον καθένα, ο ιστορικός
είναι υπεύθυνος αλλά και ελεύθερος να συγκρίνει και να αποδώσει δικαιοσύνη,
πάντα με την επιφύλαξη του ερμηνευτικού σφάλματος. Κατά τα διεθνή θέσμια η
αλήθεια θα είναι πιθανώς προσεγγίσιμη σε τριάντα χρόνια για τα απόρρητα
έγγραφα των υπουργείων Εξωτερικών και σε πενήντα χρόνια για τα άκρως απόρρητα.
Ζήσε μαύρε μου, λοιπόν. Αλλά η ιστορία είναι μακρόθυμη. Δεν βιάζεται.
Σκεφτείτε μόνο πόσο άδικο μπορεί να δημιουργήσει μια πρόχειρη και ανέλεγκτη
εκτίμηση. Θυμίζω πως ο Κάλβος έχει γράψει την «Εις προδότην» ωδή για να
καταγγείλει τον αγωνιστή Βαρνακιώτη. Ο μέγας ποιητής επιστράτευσε τολμηρές
εικόνες για να αποτυπώσει τον ψυχισμό του προδότη. Και ως ποιητής μάς έπεισε.
Όμως η ιστορική έρευνα σήμερα μας βεβαιώνει πως ο Βαρνακιώτης δεν ήταν
προδότης, αλλά θύμα συκοφαντίας! Και ας μη θυμηθώ τον Πλουμπίδη!